osad3.jpgosad2.jpgosad4.jpgosad1.jpgosad5.jpg

Note utilisateur: 0 / 5

Etoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactives
 

Traduction de Ahmeth Diouf et Arame Fal
I
Biralub àqi doom aadama ak Juddu-réew, bu 26 ut 1789


Ñi fi toogal askanu Tubaab, def am Péncum Réew, gannaaw ba ñu jàppee ne musiba yi gaar mbooloo mi ak ñàkk maanduteg way-yore nguur gi, seenub sabab du lenn lu dul réere, fàtte ak foñug àqi doom aadama, am nañu pastéefu yéene ci biral bu ràññeeku, àq yi làmboo te ñu doon àq yu fegu, yees mënul far, ngir biral boobu, su lalee Abadan ci xelu mbooloo mépp, fàttali leen, fu ñu tollu, seeni sañ-sañ ak seeni wareef ; ngir pasi Baatu Fal Àtte ak Baatu doxal, nga xam ni dinañu leen mën dendale ak jubluwaayu gépp campeef guy yëngu ci wàllu politig, ñu gën leen a wormaal ; ngir tawati juddu-réew yi tegu ci ponk yu wér, yu kenn mënul diiŋat, jëm ci lu sàmm Ndeyu Àtte bi ak jàmmu nit ñépp. Kon, Péncum Réew maa ngiy nangu te di biral, ci kanam ak ci barkeb Jëmm ju Kowe ji, àq yii ñeel Doom aadama ak Juddu-réew bi.
Dog bu jëkk bi. Nit ñépp nekk gor ak yemoo ciy àq lañuy judduwaale, wéye ko. Wuute yiy am ci biir mbooloo mi mënuñu wéeru lu dul ci njariñal ñépp.
Dog 2. Jubluwaayu gépp mbootaayu politig moo di càmmug àq yi doom aadama làmboo te yàgg du leen far. Àq yooyu ñoo di moom sa bopp, moomeel, warlu, ak bañ noteel.
Dog 3. Ballukaayu gépp baat bu nit yoree ngi nekk ci Xeet wi. Amul jenn jëmm, kenn nitk ku mën doxal baat bu ci jógewul, ci lu wér.
Dog 4. Moom sa bopp moo di mën def lépp lol du yàqal jaambur : naka noonu, nit ku ne àq yi mu làmboo te di leen doxal seeni dig a ngi yem ci dig yiy may ñeneen ñi bokk ci mbooloo mi ñu bànneexu ñoom it ci àq yooyu. Dig yooyu yoon rekk a leen mën tëral.
Dog 5. Àtte sañul tere lu dul jëf yiy lor mbooloo mi. Lépp lu yoon terewul, mëneesu ko tere, te yit mëneesul ga kenn ci mu def lu yoon santaanewul.
Dog 6. Àtte moo di kàddu giy génne bëgg-bëggu mbooloo mi. Juddu-réew yépp sañ nañu, ci seen jëmmu bopp, walla ci jëmmu ndaw yu leen fi toogal, bokk ci lu koy tëral. Yoon dafa war doon benn ci ñépp, moo xam dafay aar, walla dafay daan. Juddu-réew yépp, gannaaw ba nga xamee ne ñoom ñépp a yem ci kanamam, ñoo yem ci am sañ-sañu yóotu martaba, palaas, ak nekk ndawi nguur gi, ku ne ak li sa mën-mën may, ci lu àndul ak benn xajjaatle, lu dul li aju ci seen njàmbaar ak seen xarala.
Dog 7. Mëneesul teg kenn tuuma, walla ñu jàpp ko, mbaa téj ko, lu dul ci anam yi yoon tëral, ak jëfin yi mu santaane. Ñiy sàkku, yóbbante, jëfe walla jëfeloo ay ndigal yu amul teguwaay, dees leen war daan ; waaye bépp juddu-réew, bu ñu ko woowee walla ñu téye ko ci kow yoon, war na cee tënku ci saa si : tooñ na, su fekkee ne dafa bañ.
Dog 8. Yoon warul tëral lu dul ay daan yoy, fés na ni yem nañu kepp, te amul kenn ku ñu mën daan, lu dul ci kow ab àtte bu am, ñu taxawal ko lu jiitu tooñeel gi, te fekk ñu ngi koy doxal ni mu ware ci yoon.
Dog 9. Gannaaw nit ku mu, jortees na ne set na cig tooñeel ba keroog ba ñuy biral ne tooñ na, su fekkee ne gisees na ne mëneesu ko bañ a jàpp, gépp teeŋal gu dul gi ci yell ngir jot ci jëmmam, yoon war na ko daan daan yu tar.
Dog 10. Amul kenn ku ñu war gétén ngir i xalaatam, doontele sax ci wàllu diine la, na fekk rekk seenug génne yàqul dara ci jàmmu nekkeel ji àtt tëral.
Dog 11. Sañ-sañu génne say xalaat ak say mébét bokk na ci àqi doom aadama yi gën a màgg ; kon bépp juddu-réew mën na wax, bind, muul ci coobareem ; xanaa rekk mooy gàddu bëttug sañ-sañ boobu, ci anam yi yoon tëral.
Dog 12. Warlul àqi doom aadama ak juddu-réew dafa laaj doole juy aar ñépp, muy dooley mbooloo mi. Doole jooju dees koy samp, ngir njariñal ñépp, waaye du doon ngir njariñal ñi ñu ko dénk.
Dog 13. Ngir yor dooley mbooloo mi ak ngir amal xaalis bi war ci caytu gi, ab natt bu ku ne war dugal loxoom mënul ñàkk ; dees koy teg juddu-réew yépp , ku ne ak la nga mën.
Dog 14. Juddu-réew yépp sañ nañu nemmiku, ñoom ci seen bopp walla ci kow ndaw yu leen fa toogal, ndax natt boobu dafa di lu war, sañ nañu ko nangu ci seen coobare, toppaatu jëfandikoo ga, taxawal daytalinam, ak lalam, ak feyyuwinam, ak diir ba.
Dog 15. Mbooloo mi sañ na làyyiloo bépp liggéeykat bu ne ci caytukaayu nguur gi.
Dog 16. Mépp mbooloo mom warlug àq yi ak teqaleg baat yi doxu fa, amul Ndeyu àtte.
Dog 17. Gannaaw moomeel dafa di àq ju fegu, te sell, mëneesu ko sañ nit, xanaa su fekkee ni njariñal mbooloo mi dafa ko laaj ci lu ñépp mën gis, mu doon lees nemmeeku ci yoon, ak ci kow ndàmpaay lu jub, lu jiitu toxalug moomeel gi.


BIRALUB DUNYAA ÑEEL ÀQI DOOM AADAMA
Pénc mu mag mi fal na ko, siiwal ko ci dogal 217 A (III) bi
mu génne ci 10 desàmbar 1948.
DALINU WAX JI

Pénc mu mag mi


- Gannaaw ba mu jàppee ne xàmmeg daraja ji jépp doom aadama làmboo ak àq yi mu yeyoo te kenn mënu ko ko xañ moo lal moom sa bopp, lal yoonu njub ak jàmm ci àddina si ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne réere ak foñ àqi doom aadama jur na ay ñaawtéefi bàyyima yu salfaañe xelum bépp doom aadama ; mu jàppaale yitam ni fenkteg jamano joj, nit ña dinañu am sañ-sañu wax ak gëm, fekk fer nañu tiit ak toskare, nekk na li ñu biral ni moo gën a kowe ci li nit di yóotu ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne am na solo lool mu am nguurug yoon gu feg sañ-sañ yooyu, su ko defee, nit ki, dem ba sës du ko xirtal ci fippu di xeex noteel ak bundxataal ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne am na solo lool ñu ñaax mboolem xeet yi ñu suuxat ag xaritoo ci seen diggante ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne, ci seenub Sàrt, askan yi bokk ci Mbootaayu Xeet yi yeesal nañu yaakaar gi ñu am ci àq yu mag yi ñeel doom aadama, ci darajay nit ak dayoom, ànd ak yemale gu mat sëkk diggante góor ak jigéen ; mu jàppaale yitam ne askani Mbootaayi Xeet yi biral nañu seen pas-pas ci lu jëmale kanam nekkinu nit ñi ak gën a baaxal seen dundin, ci biir moom sa bopp gu gën a yaatu ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne Réew yi bokk ci mbootaay gi fasoo nañu, ci wetug kurélu Mbootaayi Xeet yi, saxal wormaalug sañ-sañi nit ak gog moom sa bopp, gu wërale àddina sépp te dëggu ;
- Gannaaw ba mu jàppee ne am na solo lool ñépp bokk gis-gis bi ñu am ci sañ-sañ yooyu ak moom sa bopp googu, ngir seeni mébét mën yegg ni mu ware ;
- Gannaaw ba mu jàppee loolu lépp,
Pénc mu mag mi,
Yëkkëti na Biralu Dunyaa bii ñeel àqi doom aadama, def ko muy jubluwaay bu askan yépp ak xeet yépp war yegg, ngir nit ñi ak kuréli mbooloo mi bàyyi xel, fu ñu tollu, ci Biral boobu, te takkaayu, jaar ci njàngale mi ak yeete gi, ba suuxal ci xel yi, worma gi sañ-sañ yi ak moom sa bopp gi yeyoo ; te ci biir ak ci bitim-réew ñu tàmbalee jël ay matukaay yu yombal seenug nangu ci biir way-dëkk réew yi bokk ci Mbootaayu Xeet yi, ñoom ci seen bopp, ak ci dénd yi aju ci seenub ëtt.
Dog bu jëkk bi. Nit ñépp moom sa bopp lañuy judduwaale, ak yemoo ciy sañ-sañ ak daraja. Xéewalees na leen sago ak xel ; dañu war jëflante ni ay doomi ndey.
Dog 2. Nit ku ne mën na yiiru ci àq yi ak sañ-sañ yi ñu taxawal yépp ci Biral bii, te du ànd ak benn xàjjaatle ci wàllu xeet, ak melow der, ak awra, ak kàllaama, walla diine, walla xalaat ñeel mbirum politig, walla menen xalaat mu mu, moo xam mu ngi tukkee ciw xeet mbaa cim mbooloo, walla alal, walla juddu, walla beneen fànn bu mu.
Yokk ci, réew mi walla dénd bi doom aadama cosaanoo, deesu ci def benn xàjjaatle bu wéeru ci taxawalinam ci wàllu politig, walla ci wàllu yoon, walla ci wàllu jëflante bi mu séq ak bitim-réew, moo xam réew moomu mbaa dénd boobu dafa moom boppam, walla dafa nekk ci kiliftéef, walla mu am baatu biir rekk, walla mu am lu mejj ci baatam.
Dog 3. Nit ku ne am na sañ-sañ cig dund, ak ci baatu boppam ak ci kaaraangeg jëmmam.
Dog 4. Deesul def kenn ab jaam, walla ab dag ; njaam, ak njaay ak njëndum jaam terees na ko, ci anam yu mu mën doon.
Dog 5. Deesul bugal kenn, deesul teg kenn ay daan ak ay metit yu tar, yu nit xajoowul, walla yu koy toroxal.
Dog 6. Nit ku ne am na sañ-sañ ci ñu nangul ko, ci bépp béréb bu mu ne, jëmm ji mu taxawe ci wàllu yoon.
Dog 7. Ñépp a yem ci kanam yoon te ñépp am nañu sañ-sañ ci yoon feg leen, cig yemale gu àndul ak benn xàjjaatle. Ñépp am nañu sañ-sañ ci ñu bokk leen feg ci bépp xàjjaatle bu nar a jalgati Biral bii, ak ci lépp lu nar a sooke xàjjaatle boobu.
Dog 8. Nit ku ne sañ na dem yoon, ci kanam àttekaay yi ko yelloo ci réew mi, ngir tawat fa jëf yiy bëtt sañ-sañ yi ko Ndeyu Àtte bi walla ab àtte fàggul.
Dog 9. Amul kenn ku, mënees na ko jàpp, walla téj, walla gàddaayloo, ci lu teguwul fenn.
Dog 10. Nit ku ne, cig yemale gu mat sëkk, am na sañ-sañ ci, layam, ab àtteekaay bu moom boppam te maandu déglu ko déglu bu sell, ci biir mbooloo, sog a jël dogal yoy, moo xam ñu ngi jëm ci feeñal i àqam ak i wareefam, moo xam ñu ngi jëm ci dëgëral bépp tuuma ju ñu ko teg ci wàllu jëyya.
Dog 11. 1 – Képp nit ku ñu tuumaal tooñeel, njortees na ni ku set la, ba keroog ba yoon di wéral tuuma ji, ci layoo bu ne fàŋŋ, fekk warlulees na nit ki fàggutéef yi layam laaj yépp.
2 – Deesul daan kenn ngir ay jëf, walla ay càggante yoy, ci jamono jees leen defe, nekkuñu woon njëfu tooñeel ci gis-gisu yoon wiy dox ci réew mi ak wiy dox ci diggantey réew yi. Naka noonu, deesul tege benn daan bu gën a diis bi ñu waroon tege ca jamono ja njëfu tooñeel ja ame.
Dog 12. Deesul lëñbëtu kenn ci mbiri boppam, njabootam, këram, bataaxalam, walla ñu wuññi suturaam, yàq deram, ci lu teguwul fenn. Nit ku ne am na sañ-sañ ci yoon feg ko ci lëñbët yooyu ak tooñ yooyu.
Dog 13. 1 – Nit ku ne sañ na dem ak dikk ci coobareem, ak tànn dëkkuwaayam cim réew.
2 – Nit ku ne sañ na génn mépp réew, doontele mosam la ; sañ na yit dellusi ci réewam.
Dog 14. 1 – Ci kow bundxataal gu ñu koy bundxataal, nit ku ne sañ na wuti rawukaay, sañ na yit muurloo rawukaay ci yeneeni réew.
2 – Sañ-sañ boobu nit ki mënu ko tuddoo, su fekkee ne jëyya ju aju ci yoon wi ñépp bokk lañu koy toppe, walla ay jëf yu safaanoo ak jubluwaayi Mbootaayu Xeet yi ak i sàrtam.
Dog 15. 1 – Nit ku ne am na sañ-sañ cig askanale.
2 – Amul nit ku ñu mën xañ akanaleem, naka noonu yit mëneesu koo xañ sañ-sañu soppi askanaleem.
Dog 16. 1 – Li ko dale ci jamono ji ñu tolloo ci séy, góor ak jigéen, ci lu àndul ak benn xat-xat bu aju ci waaso, askanale walla diine, am nañu sañ-sañu séy ak samp njaboot. Ci wàllu séy, ñoo yem sañ-sañ ci biir séy bi ak ci tasug séy bi.
2 – Séy bi mëneesu ko fas lu dul ñi nar a nekk way-dencante dañu cee ànd ànd bu wér, ci seen coobare.
3 – Njaboot moo di cosaanu mbooloo mi ak kenu li ko téye ; yeyoo na mbooloo mi ak Réew mi aar ko.
Dog 17. 1 – Nit ku ne, moo xam mu ngi nekk moom kenn, walla ci mbooloo, yeyoo na moomeel.
2 – Mëneesul xañ kenn moomeelam, ci lu teguwul ci yoon.
Dog 18. Nit ku ne am na sañ-sañ ci wéye xelu boppam ci wàllu xalaat, ngëm ak diine ; sañ-sañ boobu dafa ëmbaale sañ-sañu nit ki ci soppi diine, walla ngëm, ak sañ-sañu feeñal diineem, walla ngëmam, moom kenn walla ci mbooloo, moo xam ci lu ni fàŋŋ la walla, ci lu biiru la, mu jaarale ko cim njàngale, ci jëfi diine, ci jaamu boroomam ak topp ponki diineem.
Dog 19. Nit ku ne am na sañ-sañ ci xalaat ak génne xalaatam ni mu ko soobe te loolu dafa wund ni am na sañ-sañ ci ñu bañ ko fitnaal ngir xalaatam. Am na it sañ-sañ ci taataan, ak jot, ak tas – te amul dig yu mu ciy seet – xabaar yi ak xalaat yi, ci génnekaayu xalaat bu mu mënti doon.
Dog 20. 1 – Nit ku ne am na sañ-sañu bokk ci ndaje ak mbootaay yu jàmm lal.
2 – Mëneesul ga kenn ci mu bokk cig mbootaay.
Dog 21. 1 – Nit ku ne, ci biir réewam, am na sañ-sañu bokk ca njiit yay saytu doxalinu réew ma, moo xam moom ci boppam la, walla mu dénk baatam ay ndaw yu mu tànn ci coobareem.
2 – Nit ku ne am na sañ-sañ ci ñu ubbil ko, cig yemale gu ñeel ñépp, bunti liggéeyukaayi nguur gi.
3 – Bëgg-bëggu askan wi moo di kenu li téye baatu nguur gi ; bëgg-bëgg boobu li koy génne moo di pal gu jub, gees war amal diiroo diir, ci biir palin wu matale te yem, ànd ak kumpa, walla ci weneen palin wu nuroo ak moom te mën jur pal gu sell.
Dog 22. Nit ku ne, ci ni mu bokke ci mbooloo mi, am na sañ-sañ ci xéewloo kiiraayal mbooloo mi ; yelloo na ñu jox ko ci wàllu koom, nekkin, caada, sañ-sañ yi darajaam ak yokkuteg jëmmam laaj, ci liggéeyub réewam ak jëflanteg réew ak réew, lépp nag aju ci doxalinu réew mu ne, ak ci alalam.
Dog 23. 1 – Nit ku ne am na sañ-sañ ci liggéey, ak ci tànnal boppam liggéey bi ko soob, ak ci am sàrti liggéey yu jub te baax ci moom, ak ci lu ko feg ci ñàkkum liggéey.
2 – Ñépp am nañu sañ-sañ ci yem añub liggéey, su fekkee ne ñoo yem liggéey, ci lu àndul ak benn xàjjaatle.
3 – Képp kuy liggéey yelloo na pey gu jub te baax, gu muy suturloo moom ak njabootam, ci nekkin wu méngoo ak daraja ji nit làmboo te, su ko laajee, mu am yeneen xeeti pexe yu ko mottali, ci wàllu kiiraayal nekkin.
4 – Nit ku ne sañ na ànd ak ñeneen sos ay sendikaa, ak bokk ci ay sendikaa ngir sàmm njariñam.
Dog 24. Nit ku ne am na sañ-sañ ci noppalu ak féexal xolam, rawatina ci wàññi, ci anam yu jaadu, yàggaayu liggéey bi, ak ci noflaay yu ànd ak pey, diiroo diir.
Dog 25. 1 – Nit ku ne yelloo na xéewloo koom gu doy ngir feg wér-gu-yaramam, dund dund gu neex moom ak njabootam, rawatina ci lu jëm ci lekk gi, koddaay li, paj mi ak garabi faju yi ak yeneen aajo yi nekkin laaj ; nit ku ne yelloo na kiiraay, su fekkee ne liggéeyul, dafa tawat, dafa tële, ki mu doon séyal dafa faatu ; ak su fekkee ne dafa màggat mbaa mu tollu fof, yeneen safaan yu ajuwul ci coobareem ñoo ko xañ la mu daan dunde.
2 – Ndey ji sukk wasin ak gune yelloo nañu ñu beral leen ndimmal ak taxawu. Gune yépp, moo xam ci buumu séy lañu juddoo walla déet, ñoo yem kiiraayal nekkin li ñu yeyoo.
Dog 26. 1 – Nit ku ne yeyoo na jàng. Njàng mi wareesu ci fey dara, walla boog njàng mu suufe mi ak mu njëkk mi. Njàng mu suufe mi, ñépp lañu ga ñu jaar ci. Njàngum xarale mi ak mu mécce mi, dees ko war yaatal ba mu yegg ci ñépp. Buntu njàng mu kowe mi warees na ko ubbil ñépp, cig matale gu mat sëkk, kenn ku ne ak li mu yelloo.
2 – Njàng mi dafa war jublu ci tëgg nit ci jikko yu rafet, ak ci dëgëral worma gi àqi doom aadama ak sañ-sañ yu mag yi yelloo. Dafa war yombal déggoo, muñalante ak xaritoo ci biir xeet yépp ak ci biir mbooloo yi aju ci waaso yi ak diine ji. War na yombal yitam yokkuteg yëngute yi Mbootaayu Xeet yi sumb ngir saxal jàmm.
3 – Way-jur yi ñoo jiitu ci am sañ-sañu tànn xeetu njàng mi ñu bëggal seen njaboot.
Dog 27. 1 – Nit ku ne sañ na, ci coobareem, bokk ci xew-xewi mbooloo mi ci wàllu caada, ak bànneexu ci xarala, jël wàllam ci suqalikug xam-xam ak ngëneel yi muy jur.
2 – Nit ku ne am na sañ-sañ ci ñu feg njariñ li mu jële ci bépp liggéey bu mu def ci wàllu xam-xam, ladab ak xarala, moo xam njariñ li daraja la, walla koom la.
Dog 28. Nit ku ne am na sañ-sañ ci jàmm ju ne ñoyy lalu ci biir mbooloo mi ak ci bitim-réew, ba sañ-sañ yi ak moom sa bopp gi ñu tudd ci Biral bii, ñu mën leen doxal ni mu ware.
Dog 29. 1 – Nit ki am na lu ko war digganteem ak mbooloo mi nga xam ne, ci biiram rekk la yokkuteg jëmmam gu yaatu te matale mën ame.
2 – Nit ku ne, ci ni muy doxaley àqam ak ci ni muy bànneexoo ciy sañ-sañam, dara du ko yemale lu dul dig yi yoon samp – yoon doŋŋ – ngir ràññee ak wormaal àqi jaambur ak i sañ-sañam, ngir it sàmmoonte ak li ngor laaj, ak li jàmmu mbooloo mi laaj, ak li dund gu neex ñépp laaj, ci biir nit ñu seen doxalin wéeru ci baatu mbooloo mi.
3 – Sañ-sañ yooyu ak moom sa bopp googu, deesu leen mën doxal, ak lu mën xew, ci anam yu safaanoo ak jubluwaayi Mbootaayu Xeet yii ak i cëslaayam.
Dog 30. Amul benn pas-pas ci Biral bii bees mën jàppe ni dafa nangul am réew, walla ag mbootaay, walla aw nit, sañ-sañ bu ko may mu yëngu mbaa mu jëf jëmale ko ci màbb àq yi ak sañ-sañ yi ñu fi tudd.

 


 NOTE SUR L’ÉCRITURE


Correspondances phonétiques entre l’alphabet officiel du wolof et l’alphabet latin.
I. Les lettres suivantes ont la même valeur phonétique que dans l’alphabet latin utilisé pour la langue française.
a) Consonnes
p - paaka : couteau
b - bakkan : nez
m - mar : avoir soif
f - for : ramasser
t - taw : pluie
n - nelaw : dormir
s - est toujours prononcé sourd comme dans si et non sonore comme dans base, suuf : sol
r - est toujours prononcé roulé, rafet : être joli.
l - lam : bracelet
k - kër : maison
g - est toujours prononcé occlusif comme dans gare et non constrictif comme dans page, garab : arbre
b) Voyelles
i - cin : marmite
é - sér : pagne
II. Les lettres suivantes empruntées à l’alphabet latin ont, dans l’alphabet officiel du Sénégal, la valeur phonétique suivante :
1) Consonnes
c - Approximativement ce qu’on entend en français dans tiens
caabi : clé
j - Approximativement ce qu’on entend en français dans dieu
jabar : épouse
ñ - Existe en français dans agneau, ñaw : coudre
x - Approximativement ce qu’on entend en français dans chercher. Ce son existe en espagnol (jota) et en allemand (ach-laut), xalam : guitare
q - n’existe pas en français, mais existe en arabe (qarīb “proche”)
ñaq : sueur
w - existe en français dans oui, woo : appeler
ŋ - Ce qu’on entend parking, ŋaam : mâchoire
2) Voyelles
a - Ce son est plus fermé qu’un a français mais plus ouvert que ë :
ex : lal : lit
C’est le son a du français, làkk : parler une langue étrangère
e - Son è ou ê du français père, tête, set : propre
ë - Son e du français comme dans demain, bët : oeil
ã - Voyelle nasale : français banc, ex : sãs : être très chaud
o - C’est le o ouvert de pomme, gor : abattre un arbre
ó - C’est le o fermé de beau, chose, jóg : se lever
u - Son ou du français trou, bukki : hyène
3) Les sons transcrits par une double lettre
Les sons mp - mb - nt - nd - nc - nj - nk - ng - doivent être réalisés sans e initial en début de mot ;
Exemple :
mbër : lutteur
ndab : récipient
njaay : vente
ngelaw : vent
samp : planter un pieu
bunt : porte
denc : garder
tànk : jambe
xonq : être rouge
Les doubles-voyelles transcrivent des voyelles longues
suuf : sol
Les doubles-consonnes transcrivent des consonnes fortes
bakkan : nez

 

Joomla templates by a4joomla