osad3.jpgosad2.jpgosad4.jpgosad5.jpgosad1.jpg

Note utilisateur: 0 / 5

Etoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactivesEtoiles inactives
 

Xeex sëqat su tar si (la tuberculose) : yeete baa ngiy tàmbali ci ndoortel weeru ut

Tënk
Dinañu def ab yeete, jëmale ko ci xeex sëqat su tar si ci ndoortel weeru ut. Li ko tax a jóg moo di yee nit ñi ci jàngoro jooju, nga xam ne mu ngiy wéy di rey ay milyoŋi milyoŋi nit ci àddina. Kàddu yooyu lees xamle ci jàkkaarloo gu amoon ci Ndakaaru, diggante ONG « Cause première » ak taskati xibaar yi. ONG boobu day jàpple kurél giy xeex sëqat su tar si « Programme national de lutte contre la tuberculose (Pnt) ».


Yeete bi fépp lay jaar : ci ay woy, ci ay maye, ci ay emisyoŋi rajo, ak ci xumbeen yi ci stàdd yeek nawetaan yi.
Kiy toppatoo PNT, Dr Bookar Lóo, fàttali na ne, li ñu sas kurél gi moo di seet 70% ci nit ñi, ngir xam ndax am nañu jàngoro ji, faj 85% ci ñi yore jàngoro ji ba ñu wér. Senegaal a ngi ci yoon wi, ndax 60% ci nit ñi seet nañu leen.
Sëqat su tar si soxla su mag la ci biir àddina, rawatina ci réew yu néew doole yi, nga xam ne fa la 95% ci ñi am jàngoro ji dëkk ; 98% ci dee yi sababoo ci jàngoro ji foofu lay ame. Lu mu néew néew jàngoro jaa dina rey, bés bu ne, 600 nit ci àddina, te ci ñooñu 80% diggante 15 ak 49 at lañu am.
Ki ko bind : Eugène KALY
Ki ko tënk ci wolof : Soxna Aram Faal

Lees war a xam ci sëqat su tar si ?
OSAD jokkoo na ak PNT (tel : 221338249009) ngir lu yokk seen xam-xam ci jàngoro ji.
Sëqat su tar si jàngoro ju ñàng la, day wàlle, waaye mënees na koo faj ba mu wér
Paj mi kenn du ci fey dara, te fajukaay boo dem fekk fa garab yi war.

Sëqat su tar si lan moo koy joxe ?
Doomu jàngoro bu tudd « bacille de Koch » moo koy joxe, mën naa sampu ci cër yu deme ni roño yi, walla ci yax yi. Bu dee ci li nu tudde fii sëqat su tar si, doomu jàngoro baa ngiy sampu ci xëtër yi.  
Jamono jii nu nekk sëqat su tar si dafa gën a tasaaroo, ndax ni mu mën a lëkkaloo ak sidaa.

Kan la mën a dal ?
Kenn ku ne ci nun, mag ak ndaw, góor ak jigéen, ak xeet woo mën a bokk, boroom alal ak néew-ji- doole.

Nan lay dale nit ki ?
Nit ki jàngoro ji dal, su fekkee ne mu ngiy tëfli, mbaa muy sëqat, mbaa muy tisóoli, dafay génne ci gémmiñam ay doomu jàngoro yuy tasaaroo ci béréb bi mu nekk ; su dee fu tëju, mën naa wàll képp ku nekk ak moom te noyyi mbir yooyu génne ci gémmiñam.

Ci yan màndarga lees koy xàmmee ?
•    Sëqat su ëpp fukki fan ak juróom
•    Yaram wu sonn
•    Nit ki di jeex
•    Tëflit yu mën a ànd ak deret
•    Yaram wu tàng, bu guddee nit ki ñaq ba tooy xepp
•    Nit ki du bëgg lekk, maanaam du am àppeti

Nees koy moytoo ?
•    Ubbi bunt yeek paranteer yi, ba ngelaw leek naaj wi dugg bu baax (naaj wi day rey doomu jàngoro yi)
•    Ñakk xale yi (bu ñu juddoo rekk)
•    Amal pajum fagaru, jëmale ko ci xale yi amagul 5 at te nekk ak ki jàngoro ji dal ; am na paj mu baax, mu ñu       leen fàggul.
•    Ñi bokk ci njabootu ki jàngoro ji dal, dañu war a dem kër doktoor, ñu seetal leen seen yaram.

Joomla templates by a4joomla